Psikologjia analitike

Në të pandërgjegjshmen kolektive janë ruajtur përvojat universale të njerëzve në shekuj. E pandërgjegjshmja kolektive formon përvojat tona, si një shtrat lumi i tharë i jep formë ujit që rrjedh pas një stuhie. Jungu i quajti këto ide të pandërgjegjshme universale arketipe. Nikerboker: Çfarë do të ndodhte në qoftë se Hitlerin, Musolinin dhe Stalinin, të gjithë bashkë do t'i mbyllnin me çelës duke u dhënë për një javë një bukë të zezë dhe një kanë me ujë? Dikush do t'i marrë të gjitha apo do të ndajë bukën dhe ujin? Jungu: Dyshoj se ata do t'i ndajnë në mes tyre. Hitleri si besim i kultit, me siguri, do të spostohet mënjanë pa u ngatërruar në grindje. Musolinin dhe Stalini, secili me të drejtën e vet personale të udhëheqësit të fuqishëm, sigurisht që do t'ia arrijnë të kenë bukë dhe ujë, por Stalini, si më arrogant dhe i rreptë, me siguri do të marrë gjithçka. Në shoqërinë primitive kanë ekzistuar dy tipa të njerëzve të fortë. Njëri prej tyre është udhëheqësi më i fuqishëm dhe i fortë fizikisht se të gjithë rivalët e tij, tjetri është shamani, një besnik i kultit, jo i fortë në vetvete, por për shkak të pushtetit që kanë projektuar për të njerëzit. Në këtë mënyrë ai është perandor dhe udhëheqës i komunitetit fetar.