Northen Albania from Petrela to Jezerca

Ne vitin 2006 bamiresja austriake Marianne Graf botoi nje album fotografik. Tema ishte e gjendja shoqerore-ekonomike dhe kulturore kryesisht per Shqiperine e Veriut. Fotot dokumentare jane paqyre e gjendjes ku e la tranzicioni Shqiperine. Ekonomia dhe komunikacioni e zhvillimii  i bisneseve sapo kishin filluar te bulezonin.

Marianne Graf njohese e jetes dhe shoqerise se Veriut shqiptar, e  me shikimin optimist dhe me kontribute te cmuara e shikonte te ardhmen me optimizem, cka shikohet edhe tek pasqyrimi i fotove ne kete album me vlera artistike, por me objekt  kulturen dhe trashegimine tone te ardhur nga nje regjim dhe shoqeri nga me te prapambeturit ne Europe.

Me syrin e sotem, kur e shfletojme kete album qe eshte pergatitur me kujdes dhe me njohje te thelle te jetes dhe optimizmit qe gjallonte, shume foto jane deshmi historike te atyre viteve. Optimizem dhe varferi  pasqyrohet ne kete veper artistike dhe social-shoqerore. Shume nga fotot sot jane nje realitet krejt tjeter. Shume aspkte jane ne nje faze zvillim te vrullshem.

Kemi banesa e monumente trashegim qe ose jane zhdukur ose tjetersuar, percka te vjen keq, kemi zhvillim te komunikacionit dhe te ambjenteve te brenshme te banesave fshatare, e objekteve te sherbimit  socil kulturore. Por ajo qe eshte boshti themelor i kesaj vepre, dhe qe dallohet menjehere, eshte se ne psikologjine njerzore dhe ate te marrdhanive shoqerore kemi humbur shumcka.

Keto i dallojme se fotot e perzgjedhura dhe studiuar nga autorja Marianne Graf kane qene te fokusuar kryesisht tek njeriu ,me optmizmi dhe pasurine e tyre shpirterore brenda karakterit te etnise tone. Kjo sot, megjithse kane kaluar vetem pak vite shikohet shume e dallueshme dhe qarte, tregon se kjo veper ishte e bazuar ne nje studim dhe hulumtim parapregatitor per botim. Kjo veper ne vazhdimesi do ruaj vlera te pasyrimit realist te jetes, dhe duhet perfshire, si veper me vlera document-historik, jo per nostalgji, por qe te njohim ku ishim vetem pak vite me pare