Njeriu pa cilesi

Vetëm se mungon gjithçka dhe asgjë; sikur të kishe pasur një ndryshim gjaku apo ajri, një sëmundje e mistershme ka kapërdirë farën e gjenialitetit të kohëve të shkuara, por gjithçka vezullon të renë, dhe në fund nuk dihet më, nëse bota është e përkeqësuar vërtet, apo thjesht jemi plakur ne. Vetëm atëherë fillon realisht një epokë e re.

Është viti 1913 dhe shoqëria e lartë është e vendosur të gjejë një mënyrë të përshtatshme për të festuar jubileun e shtatëdhjetë të perandorit Franz Josef. Ndërhohë që aristokracia përpiqet të shpëtojë diçka të shquar nga shembja e Perandorisë Austro-Hungareze, bota e zakonshme vjeneze po fillon të tregojë shenja të një rebelimi më serioz. I zënë në mes të këtij labirinti social është Ulrih: i ri, i pasur, ish-ushtar, joshës dhe shkencëtar.

Në pamundësi për ta mashtruar veten se lëmshi i atributeve dhe cilësive që kjo otë i ka dhënë nuk mblidhet në asgjë veç “karakterit” të lindur, rrjedhimisht është një “njeri pa cilësi”, një vëzhgues brilant, i shkëputur, i kësaj shoqërie që po i vjen rrotull me shpejtësi. Pjesërisht satirë, pjesërisht epikë vizionare, pjesërisht tour de force intelektuale, “Burri pa cilësi” nga Robert Musili është një vepër me rëndësi të pamatshme.